Một báo cáo phân tích mới đây chỉ ra rằng trong vòng 7 năm qua, năng lực cạnh tranh của các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Hàn Quốc đã có sự phân hóa rõ rệt, khi ngành thép và máy móc suy yếu trong khi ô tô và bán dẫn lại ghi nhận những cải thiện đáng kể.
[Ảnh=Yonhap News]
Theo báo cáo "Đánh giá năng lực cạnh tranh xuất khẩu theo từng mặt hàng trọng điểm" được Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BoK) công bố ngày 16, mặc dù kim ngạch xuất khẩu năm ngoái của nước này đã tăng 3,8%, lần đầu tiên vượt mốc 700 tỷ USD bất chấp môi trường thương mại khắc nghiệt và việc Mỹ tăng thuế quan, nhưng thị phần toàn cầu của hàng hóa Hàn Quốc lại đang có xu hướng sụt giảm kể từ năm 2018.
Để làm rõ nguyên nhân, BoK đã thực hiện đo lường năng lực cạnh tranh về mặt hàng và thị trường của các sản phẩm xuất khẩu chính trong giai đoạn 2018–2024 sau khi đã loại bỏ các yếu tố về nhu cầu nhập khẩu của các đối tác.
Kết quả phân tích cho thấy cả năng lực cạnh tranh về mặt hàng lẫn thị trường của ngành thép và máy móc đều sụt giảm từ sau năm 2018. Nguyên nhân chính được xác định là do sự tràn ngập của các sản phẩm giá rẻ từ Trung Quốc.
Trong lĩnh vực thép, tình trạng dư cung do Trung Quốc tăng cường công suất từ giữa những năm 2010 kết hợp với sự trì trệ của thị trường bất động sản nước này đã đẩy hàng giá rẻ ra thị trường thế giới.
Tương tự, ngành máy móc của Hàn Quốc cũng mất dần ưu thế trước sự cạnh tranh về giá từ các dòng máy móc thông dụng của Trung Quốc. Đối với các sản phẩm công nghiệp hóa chất, dù từng bị đe dọa bởi sự mở rộng quy mô của Trung Quốc và các sản phẩm từ khí đá phiến của Mỹ, ngành này đã kịp thời nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách tăng tỷ trọng các mặt hàng đặc chủng. Tuy nhiên, khả năng cạnh tranh tại thị trường Trung Quốc vẫn đang trên đà đi xuống kể từ năm 2022 do quốc gia tỷ dân này đã nâng cao tỷ lệ tự cung tự cấp đối với các vật liệu pin.
Ngược lại, các sản phẩm dầu mỏ đã chứng kiến sự cải thiện mạnh mẽ về năng lực cạnh tranh nhờ việc các doanh nghiệp lọc dầu trong nước nâng cấp trang thiết bị hiện đại từ năm 2022.
Ngành ô tô dù gặp khó khăn về thị trường do việc mở rộng sản xuất tại hải ngoại, nhưng lại ghi nhận sự bứt phá ngoạn mục về chất lượng mặt hàng. Việc ra mắt các thương hiệu xe hạng sang vào cuối những năm 2010 cùng nỗ lực không ngừng trong cải tiến chất lượng và phát triển nền tảng xe điện chuyên dụng đã giúp ô tô Hàn Quốc củng cố vị thế trong giai đoạn 2022–2024.
Trong lĩnh vực bán dẫn, các nhà sản xuất bộ nhớ Hàn Quốc đã tạo nên một bước tiến lớn khi đi trước các đối thủ cạnh tranh trong việc phát triển và thương mại hóa các mặt hàng giá trị gia tăng cao như bộ nhớ băng thông cao (HBM) và DDR5. Dù vậy, sức cạnh tranh tại thị trường Trung Quốc và Đông Nam Á vẫn bị ảnh hưởng khi các doanh nghiệp Trung Quốc, dưới sự hỗ trợ từ chính sách của chính phủ, đang dần thâu tóm thị trường các dòng chip nhớ thông dụng.
Trước thực trạng này, BoK khuyến nghị cần có chiến lược tái cơ cấu đối với các ngành đang suy yếu như thép và hóa chất để tập trung vào nâng cao trình độ công nghệ và chuyển đổi sang các sản phẩm giá trị gia tăng cao.
Đối với bán dẫn và ô tô, cần củng cố thế thượng phong thông qua việc hỗ trợ mạnh mẽ cho nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng như bảo mật công nghệ. Đồng thời, chính phủ cần mở rộng mạng lưới thương mại như các hiệp định tự do thương mại (FTA) để giảm chi phí giao dịch, hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó hiệu quả với xu hướng bảo hộ mậu dịch đang ngày càng gia tăng trên toàn cầu.
Để làm rõ nguyên nhân, BoK đã thực hiện đo lường năng lực cạnh tranh về mặt hàng và thị trường của các sản phẩm xuất khẩu chính trong giai đoạn 2018–2024 sau khi đã loại bỏ các yếu tố về nhu cầu nhập khẩu của các đối tác.
Kết quả phân tích cho thấy cả năng lực cạnh tranh về mặt hàng lẫn thị trường của ngành thép và máy móc đều sụt giảm từ sau năm 2018. Nguyên nhân chính được xác định là do sự tràn ngập của các sản phẩm giá rẻ từ Trung Quốc.
Trong lĩnh vực thép, tình trạng dư cung do Trung Quốc tăng cường công suất từ giữa những năm 2010 kết hợp với sự trì trệ của thị trường bất động sản nước này đã đẩy hàng giá rẻ ra thị trường thế giới.
Tương tự, ngành máy móc của Hàn Quốc cũng mất dần ưu thế trước sự cạnh tranh về giá từ các dòng máy móc thông dụng của Trung Quốc. Đối với các sản phẩm công nghiệp hóa chất, dù từng bị đe dọa bởi sự mở rộng quy mô của Trung Quốc và các sản phẩm từ khí đá phiến của Mỹ, ngành này đã kịp thời nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách tăng tỷ trọng các mặt hàng đặc chủng. Tuy nhiên, khả năng cạnh tranh tại thị trường Trung Quốc vẫn đang trên đà đi xuống kể từ năm 2022 do quốc gia tỷ dân này đã nâng cao tỷ lệ tự cung tự cấp đối với các vật liệu pin.
Ngược lại, các sản phẩm dầu mỏ đã chứng kiến sự cải thiện mạnh mẽ về năng lực cạnh tranh nhờ việc các doanh nghiệp lọc dầu trong nước nâng cấp trang thiết bị hiện đại từ năm 2022.
Ngành ô tô dù gặp khó khăn về thị trường do việc mở rộng sản xuất tại hải ngoại, nhưng lại ghi nhận sự bứt phá ngoạn mục về chất lượng mặt hàng. Việc ra mắt các thương hiệu xe hạng sang vào cuối những năm 2010 cùng nỗ lực không ngừng trong cải tiến chất lượng và phát triển nền tảng xe điện chuyên dụng đã giúp ô tô Hàn Quốc củng cố vị thế trong giai đoạn 2022–2024.
Trong lĩnh vực bán dẫn, các nhà sản xuất bộ nhớ Hàn Quốc đã tạo nên một bước tiến lớn khi đi trước các đối thủ cạnh tranh trong việc phát triển và thương mại hóa các mặt hàng giá trị gia tăng cao như bộ nhớ băng thông cao (HBM) và DDR5. Dù vậy, sức cạnh tranh tại thị trường Trung Quốc và Đông Nam Á vẫn bị ảnh hưởng khi các doanh nghiệp Trung Quốc, dưới sự hỗ trợ từ chính sách của chính phủ, đang dần thâu tóm thị trường các dòng chip nhớ thông dụng.
Trước thực trạng này, BoK khuyến nghị cần có chiến lược tái cơ cấu đối với các ngành đang suy yếu như thép và hóa chất để tập trung vào nâng cao trình độ công nghệ và chuyển đổi sang các sản phẩm giá trị gia tăng cao.
Đối với bán dẫn và ô tô, cần củng cố thế thượng phong thông qua việc hỗ trợ mạnh mẽ cho nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng như bảo mật công nghệ. Đồng thời, chính phủ cần mở rộng mạng lưới thương mại như các hiệp định tự do thương mại (FTA) để giảm chi phí giao dịch, hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó hiệu quả với xu hướng bảo hộ mậu dịch đang ngày càng gia tăng trên toàn cầu.
