Số lượng người nước ngoài nhập cảnh vào Hàn Quốc thông qua chế độ miễn thị thực (visa) rồi biến thành người cư trú bất hợp pháp đã vượt ngưỡng 170.000 người.
Dù mang lại nhiều lợi ích trong việc thu hút khách du lịch và thúc đẩy kinh tế, nhưng trước thực trạng gia tăng đột biến các trường hợp lợi dụng kẽ hở pháp lý, nhiều chuyên gia cho rằng cần phải rà soát và sửa đổi các hiệp định miễn thị thực hiện hành.
Dù mang lại nhiều lợi ích trong việc thu hút khách du lịch và thúc đẩy kinh tế, nhưng trước thực trạng gia tăng đột biến các trường hợp lợi dụng kẽ hở pháp lý, nhiều chuyên gia cho rằng cần phải rà soát và sửa đổi các hiệp định miễn thị thực hiện hành.
Ảnh chỉ mang tính chất minh họa. [Ảnh=Yonhap News]
Theo báo cáo "Thực trạng và thách thức đối với chế độ nhập cảnh miễn thị thực và cư trú bất hợp pháp" do Viện Nghiên cứu Chính sách Di cư Hàn Quốc công bố ngày 29, số liệu thống kê từ Cục Quản lý Xuất nhập cảnh thuộc Bộ Tư pháp cho thấy tính đến năm 2024, tổng số người cư trú bất hợp pháp từng nhập cảnh không cần visa là 171.074 người. Trong đó, có 150.733 người thuộc diện miễn thị thực (B-1) và 20.341 người thuộc diện du lịch quá cảnh (B-2).
Chế độ miễn thị thực vốn được thiết lập nhằm thúc đẩy giao lưu kinh tế, văn hóa và phát triển du lịch giữa các quốc gia, cho phép công dân từ 112 nước có thể đến Hàn Quốc bằng hộ chiếu phổ thông mà không cần xin visa.
Tuy nhiên, số người nước ngoài lợi dụng chính sách này để ở lại quá hạn hoặc làm việc chui đã tăng liên tục từ 22.524 người vào năm 2005 lên đến hơn 171.000 người vào năm 2024, tương đương mức tăng 7,6 lần sau 19 năm. Tỷ trọng của nhóm này trong tổng số người cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc cũng biến động mạnh, từ mức chỉ chiếm 11% năm 2005 vọt lên 54,1% vào năm 2018 và hiện duy trì ở mức khoảng 43% vào năm 2024.
Xét về quốc tịch, Thái Lan là quốc gia chiếm tỷ lệ cao nhất trong nhóm đối tượng này. Tỷ trọng người Thái Lan trong số người cư trú bất hợp pháp diện miễn thị thực đã tăng vọt từ 27,9% năm 2005 lên tới 76,3% vào năm 2023.
Theo sau là Trung Quốc (7,8%), Kazakhstan (5,7%), Nga (3,8%) và Malaysia (1,0%).
Các chuyên gia phân tích rằng nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng đột biến của nhóm quốc tịch Thái Lan từ giữa những năm 2010 là do sự phát triển của các đường bay giá rẻ, sức hút của làn sóng Hallyu làm tăng nhu cầu du lịch, kết hợp với các đường dây môi giới lao động bất hợp pháp.
Trước thực trạng này, các nhà nghiên cứu đề xuất cần phải thiết lập các "chốt chặn" an toàn hơn.
Báo cáo chỉ ra rằng hiệp định với Thái Lan hiện không quy định thời hạn hiệu lực của việc miễn thị thực, trong khi các hiệp định với Nga và Kazakhstan lại quy định thời hạn là vô thời hạn. Nhóm nghiên cứu kiến nghị khi ký kết các hiệp định miễn thị thực trong tương lai, Hàn Quốc cần đưa vào các điều khoản cho phép tạm dừng, sửa đổi hoặc hủy bỏ thỏa thuận, đồng thời quy định cụ thể việc cải thiện tỷ lệ cư trú bất hợp pháp như một điều kiện để duy trì hiệp định.
Tuy nhiên, báo cáo cũng lưu ý rằng những biện pháp này có thể gây tác động lớn đến quan hệ ngoại giao và ảnh hưởng trực tiếp đến cộng đồng người dân Hàn Quốc đang sinh sống tại các quốc gia liên quan. Do đó, chính phủ Hàn Quốc cần có cách tiếp cận thận trọng, thực hiện các cuộc thảo luận và điều chỉnh dựa trên nguyên tắc đôi bên cùng có lợi.
Chế độ miễn thị thực vốn được thiết lập nhằm thúc đẩy giao lưu kinh tế, văn hóa và phát triển du lịch giữa các quốc gia, cho phép công dân từ 112 nước có thể đến Hàn Quốc bằng hộ chiếu phổ thông mà không cần xin visa.
Tuy nhiên, số người nước ngoài lợi dụng chính sách này để ở lại quá hạn hoặc làm việc chui đã tăng liên tục từ 22.524 người vào năm 2005 lên đến hơn 171.000 người vào năm 2024, tương đương mức tăng 7,6 lần sau 19 năm. Tỷ trọng của nhóm này trong tổng số người cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc cũng biến động mạnh, từ mức chỉ chiếm 11% năm 2005 vọt lên 54,1% vào năm 2018 và hiện duy trì ở mức khoảng 43% vào năm 2024.
Xét về quốc tịch, Thái Lan là quốc gia chiếm tỷ lệ cao nhất trong nhóm đối tượng này. Tỷ trọng người Thái Lan trong số người cư trú bất hợp pháp diện miễn thị thực đã tăng vọt từ 27,9% năm 2005 lên tới 76,3% vào năm 2023.
Theo sau là Trung Quốc (7,8%), Kazakhstan (5,7%), Nga (3,8%) và Malaysia (1,0%).
Các chuyên gia phân tích rằng nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng đột biến của nhóm quốc tịch Thái Lan từ giữa những năm 2010 là do sự phát triển của các đường bay giá rẻ, sức hút của làn sóng Hallyu làm tăng nhu cầu du lịch, kết hợp với các đường dây môi giới lao động bất hợp pháp.
Trước thực trạng này, các nhà nghiên cứu đề xuất cần phải thiết lập các "chốt chặn" an toàn hơn.
Báo cáo chỉ ra rằng hiệp định với Thái Lan hiện không quy định thời hạn hiệu lực của việc miễn thị thực, trong khi các hiệp định với Nga và Kazakhstan lại quy định thời hạn là vô thời hạn. Nhóm nghiên cứu kiến nghị khi ký kết các hiệp định miễn thị thực trong tương lai, Hàn Quốc cần đưa vào các điều khoản cho phép tạm dừng, sửa đổi hoặc hủy bỏ thỏa thuận, đồng thời quy định cụ thể việc cải thiện tỷ lệ cư trú bất hợp pháp như một điều kiện để duy trì hiệp định.
Tuy nhiên, báo cáo cũng lưu ý rằng những biện pháp này có thể gây tác động lớn đến quan hệ ngoại giao và ảnh hưởng trực tiếp đến cộng đồng người dân Hàn Quốc đang sinh sống tại các quốc gia liên quan. Do đó, chính phủ Hàn Quốc cần có cách tiếp cận thận trọng, thực hiện các cuộc thảo luận và điều chỉnh dựa trên nguyên tắc đôi bên cùng có lợi.
